Nút nguồn, nút âm lượng iPhone bị liệt: cách test, cách dùng tạm và khi nào phải thay

Nút nguồn hoặc nút âm lượng bấm mà máy không ăn, hoặc phải ấn thật mạnh mới được, thì phần lớn là hỏng phần cơ của nút chứ không phải hỏng main. Và trước khi nghĩ tới chuyện sửa, bạn nên biết một điều: iPhone có sẵn AssistiveTouch — bật lên là dùng máy bình thường được ngay cả khi nút liệt hoàn toàn, không mất đồng nào. Nhiều khách của mình dùng cách đó cả năm trời rồi mới thay nút, vì máy vẫn chạy tốt.

Mình là Ngọc, chủ Minh Đạt Store ở Hải Phòng. Bài này mình chỉ bạn cách phân biệt nút liệt thật với nút bị kẹt bẩn, cách bật AssistiveTouch để xài tạm, mấy trường hợp bấm nút không ăn nhưng nút vẫn tốt, và khi nào thì nên thay nút.

Nút nguồn, nút âm lượng iPhone hỏng thế nào?

Nút trên iPhone không phải một cục nhựa đơn giản. Bên dưới cái mặt nút bằng kim loại mà bạn sờ được là một cụm cáp nút bấm — dải cáp mềm mang mấy con tiếp điểm nhỏ, ép sát vào khung máy. Bạn ấn nút, mặt kim loại đẩy vào tiếp điểm, mạch thông, máy nhận lệnh. Hiểu cấu tạo đó thì mới đoán được bệnh.

• Liệt hẳn: bấm không có cảm giác "tách", máy không phản ứng gì. Thường là tiếp điểm đã mòn hoặc cáp đứt.
• Bấm nặng, phải ấn mạnh mới ăn: tiếp điểm còn sống nhưng yếu, hoặc bụi bẩn chèn giữa mặt nút và khung. Kiểu này thường xuống dần vài tuần rồi mới chết hẳn.
• Bấm một cái ăn hai ba cái: âm lượng nhảy hai nấc, hoặc màn hình khoá rồi mở lại liên tục. Tiếp điểm chập chờn.
• Nút bị lún, thụt hẳn vào trong: mặt nút lệch khỏi rãnh, hay gặp sau khi rơi hoặc sau khi máy được mở ra sửa mà lắp không khít.
• Nút tự kích, máy tự giảm âm lượng hoặc tự khoá màn: nút bị đè liên tục do khung cong hoặc ốp quá chật. Cái này khó chịu nhất vì máy như bị ma làm.

Vì sao nút iPhone bị liệt?

Ở quầy mình, mấy nguyên nhân dưới đây gom gần hết các ca.

• Dùng nhiều, tiếp điểm mòn tự nhiên. Nút nguồn và nút giảm âm lượng là hai nút bị bấm nhiều nhất mỗi ngày. Máy dùng bốn năm năm mà nút bắt đầu nặng thì đó là hao mòn bình thường, không phải máy dở.
• Bụi, cát, xơ vải chèn vào khe nút. Rất hay gặp ở máy để túi quần. Nút không hỏng, chỉ là bị kẹt.
• Vào nước, hơi ẩm. Nước làm gỉ tiếp điểm. Kiểu điển hình là nút vẫn "tách" ngon lành nhưng máy không nhận lệnh. Máy vừa dính nước thì việc cần làm ngay có ở bài iPhone vào nước phải làm gì.
• Rơi, va đập làm cong khung máy. Khung cong thì mặt nút không còn thẳng hàng với tiếp điểm nữa. Đây là lý do nhiều máy rơi xong bấm nút thấy lạ tay dù nút chưa hỏng.
• Ốp lưng quá chật hoặc lệch lỗ. Ốp rẻ tiền cắt lỗ không khớp, đè lên nút cả ngày. Tháo ốp ra bấm thử là biết ngay.
• Máy từng mở ra sửa, cáp nút lắp không khít. Cụm cáp nút âm lượng nằm ngay cạnh chỗ tháo pin và tháo màn. Chỗ làm ẩu rất dễ kê lệch nó.

Tự kiểm tra trước khi mang máy đi sửa

Làm đủ mấy bước dưới. Mất chừng năm phút mà nhiều người tránh được một lần đi sửa không cần thiết.

Bước 1 — Tháo ốp lưng ra bấm lại

Tháo hết ốp, tháo cả miếng dán mặt lưng nếu có, rồi bấm từng nút. Hết luôn thì vấn đề là cái ốp chứ không phải cái máy. Bước này tốn mười giây, làm trước tiên.

Bước 2 — Bấm từng nút và nghe tiếng "tách"

Đây là bước phân biệt quan trọng nhất. Bấm chậm từng nút, để ý cảm giác nảy dưới ngón tay và tiếng tách nhỏ.

• Có tiếng tách rõ, nảy tốt, nhưng máy không phản ứng → phần cơ còn sống, vấn đề nằm ở tiếp điểm hoặc đường mạch. Đây thường là ca gỉ do ẩm hoặc đứt cáp.
• Bấm lì, không nảy, không tách → phần cơ chết hoặc kẹt bẩn. Ca này hay cứu được bằng vệ sinh.
• Bấm nặng bên này nhẹ bên kia (so nút tăng với nút giảm âm lượng) → mặt nút lệch hoặc khung cong.

Bước 3 — Vệ sinh khe nút cho đúng cách

Dùng bàn chải đánh răng khô hoặc chổi lông mềm, chải dọc theo khe quanh nút, vừa chải vừa bấm nút liên tục vài chục lần cho bụi rơi ra. Không chọc kim, không xịt máy nén khí, không nhỏ cồn hay dầu vào khe nút. Kim làm cong mặt nút, khí nén đẩy bụi vào sâu hơn, còn cồn và dầu thì ngấm thẳng vào cáp bên trong — từ máy bẩn thành máy hỏng thật.

Bước 4 — Loại trừ lỗi phần mềm

Máy treo, đơ thì bấm nút gì cũng không ăn, dễ tưởng nhầm là liệt nút. Thử khởi động lại máy bằng tổ hợp phím, hoặc nếu nút nguồn đã liệt thì vào Cài đặt > Cài đặt chung kéo xuống cuối chọn Tắt máy. Máy khởi động lại xong nút hoạt động bình thường thì đó là chuyện phần mềm.

Bước 5 — Thử nút bằng chức năng khác

Nút âm lượng còn dùng để chụp ảnh trong app Camera. Mở Camera bấm nút tăng âm lượng, chụp được nghĩa là nút vẫn nhận. Nút nguồn thì thử bấm một cái xem màn có tắt không. Test kiểu này tách bạch hơn là ngồi đoán.

Kinh nghiệm ở quầy: khách mang máy tới kêu liệt nút âm lượng, mình cầm chải khe nút chừng một phút rồi bấm thử — kha khá ca đến đây là xong, khách về không mất tiền. Nên cứ làm sạch trước đã, đừng vội thay.

AssistiveTouch — dùng máy bình thường dù nút liệt hẳn

Đây là phần mình muốn bạn nhớ nhất trong cả bài. Apple làm sẵn tính năng thay thế toàn bộ phím cứng bằng một nút ảo trên màn hình. Nút liệt hết vẫn dùng máy bình thường được, miễn phí.

Vào Cài đặt > Trợ năng > Cảm ứng > AssistiveTouch, bật lên. Một nút tròn mờ hiện trên màn, kéo đi đâu tuỳ ý. Bấm vào đó bạn làm được gần hết những việc mà phím cứng làm:

• Khoá màn hình — thay nút nguồn bấm một cái.
• Tăng giảm âm lượng — trong mục Thiết bị.
• Tắt máy, khởi động lại — giữ mục Khoá màn hình, hoặc vào Thiết bị chọn Khoá màn hình rồi giữ.
• Chụp ảnh màn hình, gọi Siri, mở Trung tâm điều khiển.

Có hai việc AssistiveTouch không làm thay được, bạn nên biết trước: vào chế độ khôi phục (recovery/DFU) khi máy treo cần cắm máy tính, và tắt cưỡng bức khi máy đơ cứng. Hai việc đó vẫn cần phím cứng. Nên AssistiveTouch là giải pháp sống chung tốt, nhưng không phải là sửa xong.

Riêng nút nguồn liệt còn một mẹo nữa: bật Cài đặt > Trợ năng > Chạm > Chạm để đánh thức (Tap to Wake) thì chạm vào màn là máy sáng, khỏi cần bấm nút nguồn. Máy iPhone X trở lên đều có.

Khi nào chỉ cần vệ sinh, khi nào phải thay nút?

Nghiêng về vệ sinh, chưa cần thay: nút nặng dần theo tháng chứ không chết đột ngột; bấm mạnh vẫn ăn; tháo ốp ra là khá hơn hẳn; máy hay để túi quần và khe nút nhìn thấy bụi.

Khả năng cao phải thay cụm cáp nút: bấm có tiếng tách rõ mà máy hoàn toàn không phản ứng; nút chết hẳn sau khi máy dính nước hoặc rơi; nút tự kích khiến máy tự khoá màn, tự tụt âm lượng; đã chải sạch mà vẫn y nguyên.

Cần soi kỹ trước khi kết luận: cả cụm nút nguồn lẫn nút âm lượng cùng chết một lúc. Hai cụm này nằm ở hai cạnh khác nhau, hỏng cùng lúc thì thường không phải bản thân nút mà là chuyện mạch hoặc chuyện main. Trường hợp này đừng nghe ai phán vội — nhóm bệnh liên quan tới main mình có viết riêng ở bài sửa main iPhone: máy sập nguồn, treo táo, không lên, bạn đọc để hình dung. Cứ để thợ soi rồi hãy quyết.

Thay nút nguồn, nút âm lượng iPhone giá bao nhiêu?

Chỗ này mình nói thẳng: hạng mục thay cụm cáp nút không nằm trong bảng giá niêm yết của cửa hàng, nên mình không báo một con số cho gọn ở đây. Không phải giấu giá, mà vì báo bừa rồi tới nơi đội lên thì đúng kiểu mình ghét nhất.

Giá thực tế phụ thuộc mấy thứ: đời máy, hỏng một nút hay cả cụm, cụm cáp nút trên máy đó có đi liền linh kiện khác không (một số đời gộp cáp nút với mic hoặc đèn flash, thay là thay cả cụm), và có phải mở máy sâu hay không. Máy dính nước mà gỉ lan thì lại là câu chuyện khác nữa.

Nên cách làm đúng là: nhắn Zalo 0981 751 616 kèm đời máy và mô tả đúng triệu chứng (nút nào, bấm có tách không, chết đột ngột hay yếu dần), kỹ thuật báo lại cho bạn. Hoặc mang máy ra để soi trực tiếp — soi xong mới có giá chuẩn. Các hạng mục có giá niêm yết sẵn như thay màn, ép kính, chân sạc, loa, camera thì bạn xem ở mục sửa chữa iPhone Hải Phòng.

Một lời khuyên thật lòng: nếu máy bạn đã cũ, chỉ liệt một nút, và AssistiveTouch dùng ổn, thì cân nhắc để vậy dùng tiếp. Mình không nghĩ ca nào cũng đáng mở máy ra.

Mua iPhone cũ thì test nút thế nào?

Nút bấm là hạng mục bị bỏ qua nhiều nhất khi xem máy cũ, vì ai cũng mải soi màn với camera. Về nhà mới phát hiện nút giảm âm lượng phải ấn mạnh mới ăn, lúc đó quay lại đôi co rất mệt.

Trước mặt người bán, bạn làm gọn mấy việc này, chưa tới một phút:

• Bấm từng nút một, chậm rãi: nút nguồn, nút tăng, nút giảm âm lượng, và gạt cần rung/chuông. Nghe tiếng tách, cảm nhận độ nảy — hai nút âm lượng phải nặng như nhau.
• Bấm nút nguồn khoá và mở màn liên tục chừng mười lần. Nút yếu thường lộ ra ở lần thứ bảy tám chứ không phải lần đầu.
• Mở app Camera, bấm nút âm lượng để chụp — kiểm tra được nút theo một đường khác.
• Gạt cần rung qua lại vài lần, nghe máy có rung phản hồi không.
• Nhìn kỹ mặt nút có thẳng hàng với khung không, có bị lún hay vênh không. Nút vênh thường là dấu máy từng bị mở ra hoặc từng rơi mạnh.

Nút bấm lạ tay cũng nằm trong bộ dấu hiệu nhận ra máy đã bị can thiệp. Bạn nên đọc kèm Máy dựng là gì, phân biệt iPhone zin và iPhone dựng và 5 bài test kiểm tra iPhone cũ phổ biến nhất để có checklist đầy đủ trước khi trả tiền.

Sửa nút iPhone ở Hải Phòng thì tới đâu?

Bạn ở Hải Phòng thì cứ mang máy tới Minh Đạt Store, tụi mình bấm thử, soi khe nút, vệ sinh trước xem có ăn thua không rồi mới nói tới chuyện thay linh kiện. Hai cơ sở: 93 Hồ Sen (Lê Chân) và 217B Lạch Tray (Gia Viên), mở cửa 8h00 – 21h00 tất cả các ngày.

Máy sửa bên mình có phiếu bảo hành ghi rõ điều khoản, không cam kết miệng. Muốn hỏi trước cho chắc thì nhắn Zalo 0981 751 616 kèm đời máy và mô tả bệnh, kỹ thuật trả lời thẳng là ca đó có đáng sửa không.

Lưu ý: bài viết chia sẻ kinh nghiệm chung về lỗi nút bấm trên iPhone, không thay thế cho việc kiểm tra trực tiếp bởi người có chuyên môn. Mỗi máy một tình trạng, nên cho thợ soi trước khi quyết định thay linh kiện.

Câu hỏi thường gặp

1. Nút nguồn iPhone liệt thì tắt máy kiểu gì?

Vào Cài đặt > Cài đặt chung, kéo xuống dưới cùng chọn Tắt máy rồi gạt thanh trượt. Hoặc bật AssistiveTouch trong Trợ năng > Cảm ứng, bấm nút tròn ảo chọn Thiết bị > Khoá màn hình và giữ. Cả hai cách đều không cần chạm vào nút nguồn. Cách tắt nguồn cụ thể theo từng đời máy bạn xem thêm ở bài tắt nguồn iPhone X và các máy Face ID và bài mẹo tắt nguồn iPhone 11.

2. Thay nút nguồn iPhone hết bao nhiêu tiền?

Hạng mục này không nằm trong bảng giá niêm yết của bên mình nên mình không báo con số cụ thể ở đây — giá còn tuỳ đời máy, tuỳ hỏng một nút hay cả cụm cáp, và tuỳ máy có phải mở sâu không. Bạn nhắn Zalo 0981 751 616 kèm đời máy và mô tả triệu chứng để kỹ thuật báo đúng, hoặc mang máy ra soi trực tiếp.

3. Nút âm lượng bấm một cái nhảy hai nấc là hỏng gì?

Đó là tiếp điểm chập chờn, thường do bụi chèn hoặc tiếp điểm mòn. Thử vệ sinh khe nút bằng bàn chải khô trước, vừa chải vừa bấm nút vài chục lần. Không đỡ thì cụm cáp nút đã yếu, cần soi để tính chuyện thay.

4. Máy tự khoá màn hình liên tục có phải hỏng nút nguồn không?

Rất có thể. Nút nguồn bị đè liên tục — do ốp quá chật, do khung cong sau khi rơi, hoặc do mặt nút lún — sẽ khiến máy hiểu là bạn đang bấm và tự khoá. Bạn tháo ốp ra dùng thử một buổi, hết thì lỗi tại ốp. Vẫn còn thì cần mở máy soi phần cơ của nút.

5. Nút liệt để lâu không sửa có sao không?

Máy vẫn dùng được bình thường nhờ AssistiveTouch, nên không gấp. Nhưng có hai điểm cần lưu ý: một là khi máy treo cứng bạn sẽ không tắt cưỡng bức được vì việc đó bắt buộc dùng phím cứng; hai là nếu nút liệt do nước vào thì cái đáng lo không phải cái nút mà là gỉ đang lan trong máy — ca đó nên đi kiểm tra sớm.

Về tác giả - Nguyễn Vũ Hải Ngọc
Mình là Nguyễn Vũ Hải Ngọc, chủ Minh Đạt Store, chuỗi bán lẻ và sửa chữa iPhone tại Hải Phòng với hai cơ sở ở 93 Hồ Sen và 217B Lạch Tray. Những gì viết ở đây rút ra từ việc cầm máy soi cho khách mỗi ngày tại quầy chứ không phải lý thuyết chép mạng. Phương châm của tụi mình là Tử Tế – Trung Thực – Trách Nhiệm: máy chỉ kẹt bẩn thì nói là kẹt bẩn, không vẽ bệnh để bán linh kiện. Cần soi máy hay báo giá thật lòng, cứ ghé cửa hàng hoặc nhắn Zalo 0981 751 616.